İkincil Ayna Gölgeleme Yüzdesi

Aşağıda, amatör astronom Dave Siegrist'in ikincil ayna boyutları ile ilgili bir sunumundan alınan veriler kullanılarak, birincil aynayı gölgeleme yüzdeleri verilmiştir.

Kırmızı çizgi %2,88 ile %3,90 değerleri arasında kalanları göstermektedir. Buna göre 10 ve 12 inç teleskoplar (mavi ve mor çubuklar) için en ideal f oranı 5,5 ile 8 arasındaki değerler gözükmektedir. Ayrıca 8" için (yeşil çubuk) 7-8 arası, 6" için (kırmızı) 6-8 arası odak oranları (f) idealdir. Eğer 6 inçten küçük teleskoplara (turkuaz) sahipseniz f oranı 8'den büyük olan teleskoplar sahip olmanızı iyi olacaktır.

Dip Not: İdeallik kıstası, ikincil aynanın gölgesi açısından değerlendirilmiştir. Bazı küçük aynalarda yüksek f oranları, başka optik kusurları da beraberinde getirmektedir. Yine de amatör astronomlara f oranlarını seçerken faydalı olacağını düşünmekteyim.

KÜRESELLİK FARKI EĞRİLERİ

Aşağıda, Sx72 (Seri 1) ve Sx36 (Seri 2) küresellik farklarından oluşturulan bir grafik bulunmaktadır:

Görüdüğü gibi zamanla fark küçülüyor ve bazen farklı bir hareket yaptığımda da artıyor. Zannedersem bu farkları istediğim noktaya getirmeyi başardım. Özellikle 9. ölçümdeki (11.gün/24.oturum) 0 noktasına doğru meyillenme bunu gösteriyor.

Eğer 3 numaralı ölçüme (8.gün/18.oturum) bakarsanız, her iki ölçüm noktasının 40-50 mikron arasında kesiştiğini göreceksiniz. Ancak düzgün bir küresellikte Sx36 noktasındaki değişim, Sx72 noktasındaki değişimin (~20 mikron) iki katı kadar. Aslında Sx72, küçük bir aralıkta seyrettiği için küresellikte tutmak daha zor gibi görünse de asıl zor olan Sx36! Zaten az miktar grit ile merkezi daha çok aşındırarak Sx72'yi sabit tutabiliyorum.

KÜRESELLİK EĞRİ CETVELİ

Maşallah, trigonometri cetveli diyenler olacaktır...:)

Ancak bu gerekli çünkü küçük bir alet ile ayna aşındırdığım için yüzey, her zaman eşit miktarda aşınmayabiliyor. Her ne kadar rasgele hareketler ile uyumu arttırmaya çalışsam da genelde çukurluğun süratle arttığı durumlarda 100 mikrona kadar fazlalıklar ölçülebiliyor. Örneğin hali hazırda, aşağıda çekilmiş fotoğrafta görülen iki ölçümde bu açıkça belli olmaktadır:

Sayısal (HTML) sürümü için buraya tıklayınız...

Aslında şu ana kadar sadece iki ölçüm yaptım. Sanki hata payı (161,4 -> 99,4 mikrona) düşmüş gibi görünse de ikincisini 120 grite ait olduğu için daha doğru ölçüm anlamına geliyor. Dolayısıyla asıl bundan sonraki ölçümler çok önemli olacak ve ince aşındırmaya geçtiğimde artık geri dönüşü olmayacak. Aslında geri dönüş her zaman var ama en az 120 grit ile yeni baştan başlayarak bu mümkün; üstelik tüm ince aşındırma ve cilalama için harcanan emeklerin boşuna gitmesi pahasına...

Dip Not: Çizelge aşağıdaki denklemlerden faydalanılarak çıkarılmıştır. Ölçüler mm. birimi esasına göre hesaplanmıştır. Ayrıca (-bknz. Denklemler)

Kaynak: http://liutaiomottola.com/formulae/sag.htm

6.Gün: KABA AŞINDIRMA (80 grit ile 30 dk.)

Veee 1 mm...:)

Bu kayda değer bir gelişme ama odak uzaklığı hala boyumu aşıyor! Tam 2,6 metre...

Ancak önemli olan doğru bir küresellik elde etmek. O yüzden aşağıdaki fotoğraflardan görüleceği üzere fazladan 2 ölçüm daha yaptım. Üsttekiler, dış çap (206 mm.) ve merkez sagitta; alttakilerden soldaki tam çap (144 mm.) ve son fotoğraf A parçasının başladığı çap (72 mm.)

Sağlamasını almak için Sx denklemini (-bknz. Denklemler) uygularsa:

Ölçülen/Hesaplanan:
Sx72 = 350 / 511 mikron
Sx36 = 800 / 878 mikron

Aradaki farklardan anlaşılacağı üzere Sx72'de (tam çap) 161 mikronluk fark var. Yani biraz daha fazla aşınması gerekiyor. Merkeze yakın bir diğer ölçüm noktası Sx36'da ise 78 mikronluk fark görünüyor. Bu nokta küresellik eğrisinden çok uzak olmaması gerekiyor. Bu yüzden 50-70 mikron arası ölçüm hatası normal kabül edilebilir. Dolayısıyla tam çapda 100 mikronluk bir düzeltme öngörülebilir. Bir sonraki grit de, ölçüm hataları (çukurluk çapları) daha küçük olacağından ölçüm sonuçları daha doğru çıkacaktır.

Özetle, ileride gerekecek olan düzeltme hareketlerine sonraki oturumlardan (örneğin 1,25 mm. sagittadan itibaren) başlamayı düşünüyorum. Bu konuda küreselliği gösteren bir çizelge ve görsel hazırlamalıyım...

KÜÇÜK BİR ARA, KARAR VERME...

Hastayım ve bugün 3. mü, 4. mü işte öyle bir gündür hastaydım. Bazı net olmayan konularda da karar verip o şekilde yoluma devam etmeliyim. Elbette sağlım ön planda ve o olmadan hiç bir karar uygulanamaz.

İlk kararım şu küçük alet (-bknz. aşağıda soldaki fotoğraf) ile devam mı etmeliyim, yoksa büyük alet (-bknz. aşağıda sağdaki fotoğraf) ile mi?

ATM Türk'e sordum ve henüz cevap gelmedi. Ama küçük ile devam etme yolunda önsezi ve tespitlerim var. Çünkü fotoğrafta görüldüğü gibi, küçük alet artık merkezi değil birazda ilerisini aşındırma eğiliminde. Büyük ise daha da ilerisini. Aslında bu seçeneği yapmak istememin sebebi; büyük aynaya geçmekte geç davranırsam ayna ile uyumlu olması için çok kenar aşınması gerçekleşmesi...

DENKLEMLER

Dün bahsettiğim denklemlerin proje kapsamındaki değerlere göre çözülmüş hali aşağıdadır. Henüz açıklama yazmadım ama çizdiğim resim işe yarar. Zaten azıcık matematik bilgisi ile çözülecek şeyler. Sonuçta ne logoritma, ne integral, ne de Fouirer Dönüşüm'leri var...:)